أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
14
ترجمه رساله اضحويه ( فارسي )
سمعانى مىنويسد : « برقى ؛ ( به فتح با و را ، و حرف قاف در مرتبهء سوم ) نسبتى است به « برق » كه خاندانى بزرگ از مردم خوارزم بودند ، به بخارا كوچ كردند ، و در آنجا اقامت گزيدند . كلمهء برق معرب برهء فارسى است ، زيرا جد اين قوم گوسفنددار بوده است . ابو الحسن بن ماكولا گويد : ابو عبد اللّه بن ابى بكر برقى - نوهء ابو عبد اللّه محمد برقى - مرا گفت : جد ما امام ابو عبد اللّه محمد بن احمد بن يوسف بن اسماعيل بن شاه خوارزمى برقى است ، كه به عراق سفر كرد ، و به حج رفت . و پس از بازگشت در بخارا ساكن شد . وى يكى از اديبان و سخنوران شيوا سخن بود ، و دو پسر داشت ؛ يكى فقيه هوشيار ابو بكر احمد ، و ديگرى فقيه عارف ابو حفص عمر ، كه هر دو زاهد و دانشمند و شاعر بودند . . . ابو بكر احمد بن محمد در ادبيات و تصوف و كلام از نامآوران پيشين بود ، و كراماتى از وى مشهور است . وى اشعار نيك و ابتكارى فراوان دارد . ابن ماكولا گويد : « من ديوان شعر او را ديدهام كه بيشتر آنها به خط شاگردش ابن سيناى فيلسوف است » « 1 » در كتاب الاكمال ابن ماكولا ( ج 1 ، ص 483 ) عبارتى نقل شده كه با اندكى اختلاف به سخن سمعانى شبيه است ، و در حاشيهء همين صفحه افزوده شده كه : فرزند اين ابو بكر به سرپرستى قضاى بخارا برگزيده شد ، سپس رئيس بخارا و شيخ آنجا و پيشواى مردمش گرديد . او اهل دانش و فضل بود ، و « شرف الرؤساء » لقب يافت . ترجمهء مقدمهء رسالهء نيروزيه ابو على ، حسين بن عبد اللّه بن سينا - كه خدايش ببخشاياد - گويد : اين رسالهاى است پر فايده در معانى حروف هجائيه ( - حروف مقطعه ) كه در آغاز برخى از سورههاى قرآن جاى گرفته است . همت هر كس انگيزهاى مىشود كه براى بزرگداشت آيين نوروزى مولانا الشيخ الامير السيد ابى بكر محمد بن عبد الرحيم - كه خداى ارجمنديش را پايدار بداراد - به اندازهء توانايى خويش تحفهاى به پيشگاه وى ارمغان برد . من نيز آرزومند شدم كه در شمار يكى از هديهدهندگان اين روز جاى گيرم ، و با گروهى بيشمار در اين راه همگام شوم . اما روزگارم چنان بود كه مرا از دست يافتن به تحفهاى مادى - كه شايستهء گنجينهء گرانبهاى وى بوده باشد - باز مىداشت . بنا بر اين دانش را برترين هديهء دلپسند و ارجمندترين تحفهء سزاوار تقديم دانستم ، به خصوص « حكمت الهى » كه در خور دانشورى پيرو آيين بوده باشد ، و بتواند از رازى پرده برگيرد كه در شمار پيچيدهترين رازهاى حكمت و آيين است . و از غرض پنهانى حروفى خبر دهد كه در آغاز برخى از سورههاى قرآن آمده است . آنگاه در اين زمينه رسالهاى نگاشتم ، و به آيين هديهء نوروزى تقديم وى داشتم ؛ زيرا دانش بهترين هديه
--> ( 1 ) . الانساب سمعانى ، چاپ حيدرآباد ، 1963 م ، ج 2 ، ص 172 - 173